ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ: ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಕೂಲಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಶಸ್ವಿ!

ವಿಜಯವಾಡ / ಅಮರಾವತಿ: ಭಾರತದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ (Quantum Computing) ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲೊಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಮರಾವತಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯಾಲಿ (AQV) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಡೈಲ್ಯೂಷನ್ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್ (Dilution Refrigerator) ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 4 ಕೆಲ್ವಿನ್ (-269°C) ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾದ ಮೈನಸ್ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ತಂಪಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

ಗನ್ನವರಂನ ಮೇಧಾ ಟವರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ (Medha Towers) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸುವತ್ತ (Atmanirbhar Bharat) ಇಟ್ಟಿರುವ ದೈತ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

4 ಕೆಲ್ವಿನ್ ಸಾಧನೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ? ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ರಹಸ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಡೇಟಾವನ್ನು ‘ಬಿಟ್ಸ್’ (Bits – 0 ಅಥವಾ 1) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ‘ಕ್ಯೂಬಿಟ್ಸ್’ (Qubits) ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ನೂರಾರು ವರ್ಷ ತಗಲುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ಸ್ (Cryogenics) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: 4 ಕೆಲ್ವಿನ್ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಿರುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುಂದಿನ ಗುರಿ ಮಿಲಿಕೆಲ್ವಿನ್ (mK): ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಂಪಾಗಿಸಿ 20 ಮಿಲಿಕೆಲ್ವಿನ್ (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು -273.14°C) ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

“ಮೇಡ್ ಇನ್ ಅಮರಾವತಿ ಫಾರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್” – ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

ಈ ಇಡೀ ಯೋಜನೆಯ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ. ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ರಂಗದ ತಜ್ಞರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್. ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸಚಿವ ನಾರಾ ಲೋಕೇಶ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರದಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಶೇಕಡಾ 85 ರಷ್ಟು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಆ ವರದಿ ಹೇಳಿತ್ತು. ಇದನ್ನೇ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರ, “ಮೇಡ್ ಇನ್ ಅಮರಾವತಿ ಫಾರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯಡಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು.

ಅಮರಾವತಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯಾಲಿ (AQV) ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಾದ Qbit Force ಮತ್ತು Qubitech ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಮರಾವತಿ:

ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಮೇಧಾ ಟವರ್ಸ್ ಹಾಗೂ SRM ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (AP) ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು (Quantum Reference Facilities) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಕೇಂದ್ರವು ದೇಶದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಐಐಟಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.

ಮುಕ್ತ ಆಹ್ವಾನ (Open-Access Facility):

ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಾವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು (Testbed) ಅಮರಾವತಿಯ ಈ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು AQV ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ (National Quantum Mission) ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ (DST) ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತರಲು ಅಮರಾವತಿ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.