ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ: ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರವೇ ಹೊರತು, ಅದು ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇದು ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಸಾಬೀತಿಗೆ ಪೂರಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳ ಕುರಿತು ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೂಡ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಃ ಪೌರತ್ವವನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು. ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಎಂಬ ಅಂಶ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು, ನಾಗರಿಕತ್ವದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರಿವಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯಾಗಲು ಇರುವ ಅರ್ಹತೆಗಳೇ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವೇ ಬೇರೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರ: ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಲುವು: ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
- ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ: ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ವೋಟರ್ ಐಡಿ ಕೂಡ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ.
- ವೇಗದ ಸೇವೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇವಲ 6 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 545 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಪೌರತ್ವ ನಿರ್ಧಾರದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಿಂದ 1987 ರ ಜುಲೈ 1 ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಬಳಿಕ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
1987 ರ ಜುಲೈ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಮಗುವಿನ ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ 2004 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಪೋಷಕರಿಬ್ಬರೂ ಭಾರತೀಯರಾಗಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರಾಗಿರಬಾರದು ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ವಿತರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಕೇವಲ 77 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಈಗ 545 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯ ಕೇವಲ 45 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ 2025 ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ದಾಖಲೆಯ 1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 1.39 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳು ಕೇವಲ 6 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಇಲಾಖೆಯ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
