ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ ಪತ್ತೆ; ಎಎಸ್‌ಐ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ

ಹಂಪಿ: ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಹಂಪಿಯ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಳಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ (ASI) ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಹತ್ವದ ರಚನೆಯೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ಖನನದ ವೇಳೆ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಜೈನ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ಭೂಗತ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹಂಪಿ ವಲಯದ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರೆಡ್ಡಿ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು ಕೈಗೊಂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಹಂಪಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ದಪ್ಪನೆಯ ಪದರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಲು ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಈ ಮಹತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಸ್ಥಳ: ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸಮೀಪದ ಭೂಪ್ರದೇಶ.
ಅಳತೆ: ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಚಾವಣಿಯು ಸುಮಾರು 4.35 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 4.26 ಮೀಟರ್ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರಚನೆಯ ಸ್ಥಿತಿ: ದೇವಾಲಯದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಗೋಪುರ (ಶಿಖರ) ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಒಳಗಿನ ಚಾವಣಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಅಂದಾಜು ಎತ್ತರ: ಮಣ್ಣಿನಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ಸುಮಾರು 10 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವ: ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಹಂಪಿ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲುಗಳ ನಾಡಲ್ಲ, ಅದು ಚರಿತ್ರೆಯ ಗಣಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟಡವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಶಿಖರವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಆಶಾದಾಯಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಕುರಿತು ಹಂಪಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿ ವಿ. ಅವರು ಹರ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಹಂಪಿಯಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂತಹ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳಲಿವೆ.