ವೇಗಸ್ ನರ ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸುಲಭ ವಿಧಾನಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವಷ್ಟು ಮಹತ್ವವನ್ನು ನರಮಂಡಲದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನರ ಎಂದರೆ ಅದು ವೇಗಸ್ ನರ (Vagus Nerve). ಇದನ್ನು ದೇಹದ ‘ಶಾಂತಿ ಪ್ರೇರಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೇಗಸ್ ನರವು ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹೃದಯ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Parasympathetic Nervous System) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ನರವು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆಗ ನಮಗೆ ಅತಿಯಾದ ಕೋಪ, ಆತಂಕ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ವೇಗಸ್ ನರವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ…

ತಣ್ಣೀರಿನ ಸ್ನಾನ ಅಥವಾ ಮುಖ ತೊಳೆಯುವುದು: ತಣ್ಣೀರು ವೇಗಸ್ ನರವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡವಿದ್ದಾಗ ತಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಖ ತೊಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ತಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಿತಿಗೆ (Rest and Digest mode) ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ (Humming) ಮಾಡುವುದು: ವೇಗಸ್ ನರವು ನಮ್ಮ ಗಂಟಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜೋರಾಗಿ ಹಾಡುವುದು, ಮಂತ್ರ ಪಠಣೆ ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಗುನುಗುವುದು (Humming) ನರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಕಂಪನಗಳು ತಲುಪಿ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 5 ನಿಮಿಷ ಮಾಡಿದರೂ ಅದ್ಭುತ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಾಣಬಹುದು.

ಪರ್ಸ್ಡ್ ಲಿಪ್ ಬ್ರೀದಿಂಗ್ (Pursed Lip Breathing): ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ವೇಗಸ್ ನರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಾಯಾಮ. ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ (ಸೀಟಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ) ಮಾಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಿ. ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಬಿಡುವ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚಿರಲಿ. ಇದು ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕರುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯ: “ಹೊಟ್ಟೆ ಸರಿಯಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸು ಸರಿ” ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ವೇಗಸ್ ನರವು ಕರುಳು ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಸರು, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಥವಾ ಹುದುಗಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಕರುಳಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ವೇಗಸ್ ನರದ ಮೂಲಕ ಮೆದುಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಮೂಡ್ (Mood) ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೈಹಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಸಾಜ್: ಕತ್ತಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೇಗಸ್ ನರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ‘ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್’ ಎಂಬ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಕಿವಿಮಾತು: ಸದಾ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಓಡುವ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 10 ನಿಮಿಷ ನಿಮಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಿ. ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ. ವೇಗಸ್ ನರ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.