ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯನ್ನು ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ ಅಥವಾ ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದಿನದಂದು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಜಾಗೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರವಾದ ತುಳಸಿ-ಕಲ್ಯಾಣ (ತುಳಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ರೂಪದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿವಾಹ) ನೆರವೇರುತ್ತದೆ; ಈ ಶುಭದಿನವು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ.
ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯ ಮಹತ್ವ
- ಭಗವಂತನ ಜಾಗೃತಿ: ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಏಕಾದಶಿಯಂದು (ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ) ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ್ದ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನು, ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು (ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ) ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತನ ಈ ‘ಉತ್ಥಾನ’ (ಎದ್ದೇಳುವಿಕೆ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
- ತುಳಸಿ ವಿವಾಹ: ಈ ದಿನದಂದು ವಿಷ್ಣುವು ಜಾಗೃತನಾದ ನಂತರ, ಭಕ್ತರು ಭಗವಂತನ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದೊಂದಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ತುಳಸಿಯ ವಿವಾಹ (ತುಳಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ) ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
- ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತ ಸಮಾಪ್ತಿ: ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಆರಂಭವಾದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ (ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ) ವ್ರತವು ಈ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ದಿನದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಾದ ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
- ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ಆಚರಣೆ: ಈ ದಿನ ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ, ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ (ಧಾತ್ರಿ) ಪೂಜೆ, ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರಿ, ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಥಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿ ಇರುವ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2025ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯು ನವೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡು, ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಲವು ಪಂಚಾಂಗಗಳ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಉದಯ ತಿಥಿ (ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇರುವ ತಿಥಿ) ಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- 2025ರಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ವಿವಾಹ ಅಥವಾ ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 3 ರಂದೇ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸೂಚನೆ: ತಿಥಿಯ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ ನವೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಸಹ ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತುಳಸಿ ವಿವಾಹವನ್ನು ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯ ಸಂಜೆಯ ಗೋಧೂಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.
