ದಿನ ವಿಶೇಷ – ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಜಯಂತಿ

ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ (1857) ಮಹತ್ವದ ನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ಧೈರ್ಯ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಅತ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವು ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯ ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ‘ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ’ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ಹೋರಾಡಿದ ವೀರ ವನಿತೆ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ನವೆಂಬರ್ 19 ರಂದು, ಅವರ ಅಚಲವಾದ ಧೈರ್ಯ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಜನನ ದಿನಾಂಕ: ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಅವರು 1828 (ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ 1829) ರ ನವೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕಾಶಿಯ (ಇಂದಿನ ವಾರಣಾಸಿ) ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್ ಬಳಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ತಾಂಬೆ, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ಮನು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಶೌರ್ಯದ ಸಂಕೇತ: ಅವರ ಜೀವನವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ (29 ವರ್ಷಗಳು), ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.
ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಉಜ್ವಲ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಪಾತ್ರ

ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿಯವರು 1857ರ ಮಹಾ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಪತಿಯ ಮರಣಾನಂತರ ದತ್ತುಪುತ್ರನಾದ ದಾಮೋದರ ರಾವ್‌ಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿಯ ‘ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ’ (Doctrine of Lapse) ಎಂಬ ಕರಾಳ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಣಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದರು.

ಯುದ್ಧ ಘೋಷಣೆ: “ನಾನು ನನ್ನ ಝಾನ್ಸಿಯನ್ನು ಯಾರ ಕೈಗೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾಣಿ ಸಿದ್ಧರಾದರು.
ಝಾನ್ಸಿ ರಕ್ಷಣೆ: 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಜನರಲ್ ಹ್ಯೂಗ್ ರೋಸ್ ಝಾನ್ಸಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ರಾಣಿಯು ಕೇವಲ ಪುರುಷರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ರಚಿಸಿದ್ದ ‘ದುರ್ಗಾ ದಳ’ ಎಂಬ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿರೋಧ ನೀಡಿದರು.
ಬಲಿದಾನ: ಝಾನ್ಸಿ ಪತನವಾದ ನಂತರವೂ ಧೃತಿಗೆಡದೆ, ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 1858ರ ಜೂನ್ 17 ರಂದು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಬಳಿಯ ಕೋಟಾ-ಕಿ-ಸೆರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ವೀರ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಜಯಂತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯರಿಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸಮಗ್ರತೆಗಾಗಿ ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.